Tytułem wstępu

Szwajcaria "chodziła" za nami już od jakiegoś czasu. Przyszedł więc moment na realizację przedsięwzięcia. Postawiliśmy na niezbyt długą podróż po Szwajcarii, dysponując taką, a nie inną miarą czasu, ale podróż, która pozwoli nam zobaczyć najpiękniejsze zakątki tego kraju. Zaplanowaliśmy 10-dniową podróż po Szwajcarii. Ilość planowanych dni podróży wynikała poniekąd również z faktu, iż planowaliśmy podróżować po Szwajcarii pociągiem. Dlaczego pociągiem? Po pierwsze: kolej w Szwajcarii jest w najwyższym stopniu rozwinięta dysponując szeroką siatką połączeń i możliwościami transportu (o tym niżej). Po drugie: to kolej w Szwajcarii zapewnia maksimum wrażeń krajoznawczych dysponując pociągami panoramicznymi pokonującymi trasy na dużych wysokościach przez liczne wiadukty i tunele. Takim pociągami, jak np. słynne Bernina Express czy Glacier Express zaplanowaliśmy podróżować. A dlaczego właśnie 10 dni? Otóż koleje szwajcarskie wychodząc na przeciw turystom oferuje karnety czasowe na nieograniczoną ilość przejazdów pociągami, statkami, a ponadto dającymi 50% zniżki na bilety wszelkiego rodzaju kolei linowych czy wstępów do muzeów. Swiss Travel Pass, bo o nich mowa można zakupić na 3, 8 lub 15 dni. Tak się w maju br. złożyło, że w promocji można było zakupić Swiss Travel Pass na 10 dni w cenie 8 dni. Skorzystaliśmy z tej okazji. A więc w10 dni dookoła Szwajcarii pociągami przy użyciu Swiss Travel Pass.

Teraz odpowiedź na pytanie, dlaczego do zatytułowania tego bloga użyliśmy znanego powiedzenia: "jak w szwajcarskim zegarku"? Szwajcaria, wiadomo, znana jest z produkcji wysokiej klasy zegarków. Tu w przenośni zwracamy uwagę na wysokie standardy w życiu Szwajcarów, punktualność (w tym wykorzystywanych przez nas pociągów). Wreszcie w owe 10 dni zamierzamy podróżować pociągami dookoła Szwajcarii zgodnie z ruchem wskazówek zegara: od Zurichu do Zurichu.

By zacząć podróż po Szwajcarii "jak w szwajcarskim zegarku" udamy się najpierw do wspomnianego Zurichu samolotem z przesiadką we Frankfurcie.

Teraz garść informacji o Szwajcarii.

Szwajcaria to jeden z mniejszych krajów w Europie

Flaga Szwajcarii

Ciekawostka: Szwajcaria jest jednym z dwóch krajów, którego flaga jest kwadratowa. 

Drugi to Watykan.

Szwajcaria jest górzystym państwem położonym w Europie Zachodniej. Nie posiada dostępu do morza. Graniczy z pięcioma państwami: Austrią i Liechtensteinem na wschodzie, Francją na zachodzie, Włochami na południu oraz z Niemcami na północy. 

Długość granic:

• Austria: 164 km;
• Francja: 573 km;
• Liechtenstein: 41 km;
• Niemcy: 334 km;
• Włochy: 740 km;
• całkowita: 1852 km.

Jest jednym z najmniejszych państw Europy – rozciągłość z północy na południe wynosi 220 km, a ze wschodu na zachód 350 km. Powierzchnia kraju to: 41 290 km².

 

Alpy zajmują południową, południowo-zachodnią i wschodnią część kraju. Na północ od Alp znajduje się Wyżyna Szwajcarska. Na północnym zachodzie wyżyna ograniczona jest przez góry Jura. Większość północnej granicy z Niemcami biegnie wzdłuż Renu, który wpływa do Szwajcarii w pobliżu Szafuzy. Część granicy z Niemcami i Austrią przebiega przez Jezioro Bodeńskie, a Jezioro Genewskie stanowi część granicy z Francją.

Średnie wzniesienie nad poziomem morza wynosi w Szwajcarii 1350 m2 To jeden z najbardziej górzystych krajów świata. W jej granicach leżą aż 24 czterotysięczniki.

• Najwyższy punkt: Dufourspitze 4634 m n.p.m.
• Najniższy punkt: Jezioro Maggiore 195 m n.p.m.

 

W Szwajcarii jest ponad 1500 jezior. Co ciekawe, każde kolejne jest oddalone od poprzedniego o mniej niż 10 km.

Ludność Szwajcarii liczy ok. 8,48 mln osób, w tym 2,13 mln (25,1 proc.) to osoby nie będące obywatelami tego kraju. Są to głównie Włosi, Niemcy, Portugalczycy, Francuzi, Kosowianie, Hiszpanie, Turcy i Serbowie.

Szwajcaria podzielona jest na 26 kantonów. Kantony leżące na Wyżynie Szwajcarskiej są bardziej zaludnione, uprzemysłowione i z reguły zamieszkane przez protestantów. Kantony alpejskie natomiast są słabiej zaludnione, bardziej nastawione na rolnictwo i turystykę; przeważają tu też katolicy.

Nazwa Szwajcarii wywodzi się od nazwy kantonu Schwyz.

W Szwajcarii obowiązują cztery języki urzędowe: niemiecki, którym posługuje się 63,7% populacji, francuski, którym mówi 20,4% populacji, włoski używany przez 6,5% populacji oraz język romansz, którym mówi 0,5% populacji. Na wschód od Berna (z wyjątkiem Ticino) przeważa język niemiecki. Na zachód od Berna przeważa język francuski. Język włoski jest najpowszechniejszym językiem w kantonie Ticino. Romansz, który wywodzi się z łaciny ludowej, najczęściej używany jest w kantonie Gryzonia.

 

Szwajcaria istnieje jako państwo w swojej obecnej formie od uchwalenia szwajcarskiej konstytucji federalnej w 1848 roku. Prekursorzy Szwajcarii ustanowili sojusz ochronny pod koniec XIII w., tworząc luźną konfederację państw, która przetrwała wieki. Karta Federalna z 1291 roku uważana jest za dokument założycielski Szwajcarii.W 1815 roku kongres wiedeński całkowicie przywrócił szwajcarską niezależność, a mocarstwa europejskie zgodziły się na trwałe uznanie szwajcarskiej neutralności. Od tego czasu Szwajcaria nie toczyła żadnej wojny międzynarodowej i nie wstąpiła do ONZ aż do 2002 roku. Mimo to prowadzi aktywną politykę zagraniczną i często uczestniczy w procesach pokojowych na całym świecie.

Szwajcaria nie jest częścią Unii Europejskiej ani Europejskiego Obszaru Gospodarczego – w 2001 roku Szwajcarzy w referendum zdecydowanie (77% głosów przeciw) odrzucili nawet samą koncepcję rozpoczęcia rozmów o akcesji. Posiada jednak specjalne dwustronne stosunki z UE, dzięki czemu uczestniczy w wybranych inicjatywach (np. układ z Schengen) oraz dopłaca do budżetu unijnego.

Szwajcaria formalnie nie ma stolicy, jej funkcję de facto pełni jednak Berno, będące siedzibą rządu.

Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązują szeroko stosowane formy demokracji bezpośredniej. 

Szwajcaria jest federacją demokratyczną oraz parlamentarną, gdzie na szeroką skalę wykorzystywana jest instytucja referendum (demokracja bezpośrednia). Szczególnie silna jest pozycja parlamentu i władz kantonalnych. Ustrój ten nazywa się parlamentarno-komitetowym; najbardziej typową cechą jest dla niego brak rozdziału pomiędzy władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

Władza ustawodawcza należy do Zgromadzenia Związkowego (parlamentu), składającego się z dwóch izb: Rady Kantonów (izba wyższa) i Rady Narodowej (izba niższa). Głową państwa i szefem rządu jest prezydent, wybierany na okres 1 roku przez Zgromadzenie Związkowe spośród członków 7-osobowej Rady Związkowej (rządu).

Kraj jest bardzo wysoko rozwinięty, jeden z najbogatszych na świecie. Długotrwała neutralność (od 1815) i zasada nienaruszalności tajemnicy bankowej ugruntowały zaufanie do Szwajcarii jako finansowego centrum Europy i świata. 

Działa tu ponad 630 banków, z których 5 należy do największych w świecie. Działają liczne, znane w świecie przedsiębiorstwa ubezpieczeniowe, 6 giełd papierów wartościowych.

Szwajcaria posiada bardzo nieliczne złoża surowców mineralnych. 

Podstawą elektroenergetyki jest energia odnawialna wytwarzana w elektrowniach wodnych i na rzekach Alp (58% produkowanej energii elektrycznej) i energia jądrowa z elektrowni jądrowych (40% energii elektrycznej). 

Rozwinięty jest głównie przemysł elektromaszynowy, chemiczny (gł. leki) i spożywczy (gł. sery, mięso, czekolada). Warto wiedzieć, że ten ostatni pyszny łakoć został wynaleziony właśnie w Szwajcarii.

Tradycyjnie bardzo duże znaczenie ma branża zegarmistrzowska i jubilerska. Wyrób zegarków znanych firm (Swatch, Rolex, Montres Epos, Patek Philippe, Tissot) koncentruje się w La Chaux-de-Fonds, Neuchâtel, Genewie. 

Użytki rolne zajmują ok. 36% całej powierzchni kraju (w tym pastwiska ok. 73%). Rozwinięte są głównie chów i hodowla bydła domowego o kierunku mlecznym  i trzody chlewnej, w strefach podmiejskich – drobiu, w wyższych piętrach Alp i Jury – owiec. Na Wyżynie Szwajcarskiej przeważa uprawa pszenicy, jęczmienia, ziemniaków i buraków cukrowych, w dolinie Rodanu i nad Jeziorem Genewskim – warzyw i owoców (głównie jabłonie), na południowych stokach Jury – winorośli.

Warto poświęcić trochę uwagi kolei szwajcarskiej, z której będziemy korzystać, a która w Szwajcarii jest bardzo rozwinięta.

Szwajcaria jest trudnym terenem z punktu widzenia rozwoju kolejnictwa ze względu na warunki geograficzne. Pomimo to już w pierwszej połowie XIX w. podjęto decyzję o budowie pierwszej linii kolejowej. Głównym argumentem były względy ekonomiczne. W efekcie 15 czerwca 1844 roku otwarto pierwszy odcinek linii kolejowej z St.Louis do Bazylei. W kolejnych latach powstały dwie prywatne spółki Centralbahn i Nordbahn. W 1850 roku podjęto ustawę o budowie narodowej sieci kolei państwowych w Szwajcarii. Późniejsze lata przyniosły szybki rozwój górskich linii kolejowych za sprawą pierwszej na świecie kolei zębatej otwartej w 1871 roku Rigibahn. 1882 rok to data uruchomienia prywatnej Gottardbahn. W 1888 roku uruchomiony został tramwaj elektryczny na trasie Vevey – Montreux – Chillon, który stał się pierwszą zelektryfikowaną linią w kraju. Rok później otwarto słynne Koleje Retyckie (Rhätische Bahn – RhB). W 1902 roku Nordostbahn oraz Centralbahn zostały upaństwowione, powołano do życia specjalną spółkę Schweizerische Bundesbahnen (SBB). Postęp elektryfikacji szwajcarskich kolei był szybki, w 1928 roku połowa linii była zelektryfikowana, a w 1967 roku zrezygnowano całkowicie z trakcji spalinowej i parowej. W 1999 roku rozpoczęto budowę 57-kilometrowego Tunelu pod Przełęczą św. Gotarda. Po 17 latach budowy tunel otwarto w 2016 roku. Pozwoliło to na skrócenie czasu podróży z Zurychu do Mediolanu z 4 do 2,5 godziny. W 2015 roku długość całkowitej sieci kolejowej w Szwajcarii wynosiła 5323 km i liczyła 1838 stacji i przystanków kolejowych. Jungfraujoch jest najwyższym dworcem kolejowym w Europie na wysokości 3453 metrów n.p.m. Największymi zarządcami infrastruktury są SBB (3232 km), BLS (420 km) i Rhatische Bahn (410 km). 

Ze względu na usytuowanie geologiczne Szwajcarii, w sieci kolejowej znajduje się kilkadziesiąt tuneli. Wśród nich wyróżnia się cztery podstawowe tzw. tunele bazowe (św. Gotarda o długości 57,1 km, Lötschberg o długości 34,6 km, Ceneri o długości 15,4 km oraz Zimmerberg o długości 9,4 km), które leżą na głównych korytarzach komunikacyjnych łączących przez Szwajcarię południe Europy z Francją oraz Niemcami. Dalekobieżne połączenia krajowe obsługują głównie linie SBB.  Rhätische Bahn obsługują dwa pociągi dalekobieżne składami wąskotorowymi – Bernina Express oraz Glacier Express. Regionalne przewozy kolejowe na terenie Szwajcarii są obsługiwane przez różnych przewoźników, z czego największymi z nich są SBB Personenverkehr, BLS oraz Rhätische Bahn. W 2018 roku pociągi pasażerskie największego przewoźnika SBB miały punktualność na stacji docelowej wynoszącą 90,1%, a wskaźnik zadowolenia pasażerów z usług wyniósł 75,0%!.

Teraz już wiecie dlaczego do podróży wybraliśmy koleje szwajcarskie.

I jeszcze kilka ciekawostek o Szwajcarii.

• W Szwajcarii znajduje się najdłuższy tunel na świecie. Mowa o tunelu kolejowym Gottharda, który mierzy 57 km długości! Budowa tego kolosa trwała 17 lat!
• Szwajcaria jest kolebką Czerwonego Krzyża, jednej z najstarszych i najbardziej znanych organizacji humanitarnych na świecie.
• Szwajcaria była ostatnią republiką zachodnią, która przyznała kobietom prawo do głosowania. Niektóre kantony zaaprobowały to w 1959 roku, podczas gdy na szczeblu federalnym zostało to osiągnięte dopiero w 1971 roku (jeden z kantonów opierał się aż do 1990 roku).
• Szwajcaria jest najlepiej przygotowanym krajem na ewentualny wybuch wojny nuklearnej. Znajduje się tam wystarczająco dużo schronów przeciwatomowych, aby pomieścić wszystkich mieszkańców. Związane jest to z ogólnymi przepisami, zgodnie z którymi każdy obywatel musi posiadać dostęp do schronienia w swoim budynku lub w bezpośredniej jego bliskości.
• Każdy mężczyzna obowiązany jest tam do odbycia służby wojskowej, po której może zachować broń dla siebie. Ponad to, corocznie musi uczęszczać na obowiązkowy kurs strzelecki.
• Szwajcaria ma jeden z najniższych wskaźników przestępczości w krajach uprzemysłowionych pomimo liberalnych szwajcarskich przepisów dotyczących broni.
• Wielki Zderzacz Hadronów, LHC – największy na świecie akcelerator cząstek, znajdujący się w Europejskim Ośrodku Badań Jądrowych CERN w pobliżu Genewy
• Szwajcarzy jedzą więcej czekolady niż jakikolwiek inny naród na świecie, 11,3 kg rocznie.

• Szwajcarzy są dość powściągliwi w okazywaniu emocji. W miejscu publicznym, właściwie nie usłyszy się tam głośnego śmiechu.
• Szwajcarzy cenią punktualność ponad wszystko. Na umówionym spotkaniu nie można pojawić się kilka minut po czasie, ale taką samą wpadką jest przyjście kilka minut przed czasem. Nie wiemy, czy jedno z drugim ma związek, ale zaryzykujemy stwierdzenie, ze to właśnie dlatego w Szwajcarii produkowane są najlepsze na świecie zegarki.
• Większość mieszkańców rejonów górskich ma w szafie tradycyjny strój, ale nikt nie chodzi w nim na co dzień. Te szaty są zarezerwowane na specjalne okazje.
• Tylko około 37% mieszkańców posiada własne domy.
• Jak pracują Szwajcarzy? Przede wszystkim ciężko i sumiennie. W wielu szwajcarskich firmach jest normą, że czas poświęcony na obiad dolicza się do czasu pracy. 

Zapraszamy zatem do 10-dniowego podążania za nami w blogu "Jak w szwajcarskim zegarku". To już jutro. 

                                                                                                         Maria i Tomasz